ملا محمد مهدي النراقي ( مترجم : مجتبوي )
102
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي )
كه مردم آنان را به زهد بشناسند و بستايند . اينان مال را براى نيل به جاه ترك كردهاند . امّا زهد حقيقى ترك مال و جاه بلكه همهء لذّتها و بهره هاى دنياست . و نشانهء اين آنست كه فقر و غنا و ذمّ و مدح و ذلَّت و عزت در نزد انسان مساوى باشد و اين حالت به سبب غلبهء انس به خداست . زيرا مادامى كه انس و حبّ به خدا بر دل غالب نباشد محبّت دنيا به كلَّى از دل بيرون نمىرود ، كه دوستى خدا و دنيا در دل مانند آب و هوا در ظرف است كه اگر يكى داخل شد ديگرى خارج مىشود ، و بنا بر اين نه هر دو با هم جمع مىشوند و نه هر دو رفع و نفى مىگردند . پس دل آكنده از دوستى دنيا تهى از دوستى خدا است ، چنان كه دل مشغول به محبّت و انس به خدا خالى و فارغ از حبّ دنيا است ، و به هر اندازه كه يكى بيرون رود ديگرى داخل مىشود و بر عكس . و از آنهاست : غنا غنا ( بىنيازى و توانگرى ) عبارت است از داشتن اموالى كه مورد نياز و احتياج است ، و اين كمترين مرتبهء غناست ، و بالاتر از آن مراتب بىشمار وجود دارد ، تا آنجا كه به گرد آوردن بيشتر اموال دنيا منتهى مىشود ، چنان كه براى بعضى از پادشاهان اتفاق افتاده است . امّا توانگر و ثروتمند چند گونه است : 1 - كسى كه در كسب و جمع مال و ثروت سعى و كوشش مىكند و در تحصيل و نگاهداشت آن زحمت مىكشد و اگر از دستش بيرون رود ناراحت و اندوهناك مىشود ، و اين غنىّ حريص است . 2 - شخصى كه در كسب و تحصيل ثروت سعى و كوششى نمىكند و رنج و زحمتى نمىبرد ، امّا اگر ثروتى به دستش رسد مىگيرد و به آن شاد و خوشحال مىگردد ، و از فقدان آن ناراحت و آزرده مىشود ، چنين فردى نيز از حرص و آز